Đầu tiên, không nên ép trẻ trở nên lễ phép, vì đây là phẩm chất, phẩm chất không phải do yêu cầu hay rèn luyện mà thành, phẩm chất là khi chúng ta ở lâu trong một môi trường lựa chọn tiếp thu một yếu tố nào đó mà thành. Chúng ta không nên để tiêu điểm vào vấn đề lịch sự, mà nên để tâm tới cấu trúc tinh thần của trẻ.
Không bắt buộc phải yêu cầu bé phải chủ động chào hỏi, có nhiều người nói bé sau này sẽ không giao du nhiều, chúng ta thường muốn dạy bé thành người lễ phép lịch sự, điều đó không sai, nhưng khi bé chưa sẵn sàng, bé cần nhiều thời gian để hiểu bé là ai, khi đó mới biết tới người khác. Khi người khác chào hỏi bé, nếu bé chưa có phản ứng lại, bạn nên cười nói thay bé: Con chào mọi người”.
Gần như mọi bé tầm 3 tuổi đều biết nói câu “đánh bây giờ”. Trẻ giai đoạn này, cơ thể bắt đầu hoạt động khá nhiều, thông qua cảm nhận cơ thể đang dần trưởng thành, thì khả năng ngôn ngữ cũng tiến bộ hơn. Trẻ bắt đầu có ý thức độc lập về nhận thức, còn cảm xúc thì lại mãnh liệt dồi dào, chúng ta sẽ thấy rằng ngày trước bé có vẻ hiền lành hơn thì bây giờ cũng bướng bỉnh hơn.
Mặt khác, những nhận thức cũ của trẻ không phù hợp được với kiến thức mới, khiến trẻ mất cân bằng. Để phù hợp với môi trường mới, trẻ phải tự thay đổi nhận thức vốn có của trẻ, từ đó, đạt tới quá trình phát triển trí tuệ, quá trình phát triển tinh thần từ mất cân bằng tới cân bằng. Bé có thể sẽ cảm thấy bất an thất vọng, có thể xảy ra bạo lực. Lúc này trẻ dễ khóc, có thể dùng những từ ngữ khó nghe để diễn tả cảm giác của bản thân, chúng ta nên để tâm tới lý do làm cho bé mất cân bằng hơn là bề ngoài của bé.
5 giờ sáng, bé nhà tôi nửa tỉnh nửa ngủ choàng dậy, không thấy bóng đèn ngủ sáng thì hét lên, gọi tôi bật đèn cho bé, tôi nói là mất điện mà bé không chịu, bắt tôi bật đèn hoặc thì phải làm trời sáng ngay lập tức. Bé đâu biết rằng đây là chuyện mẹ không thể làm được. Bé vừa đạp vừa khóc, còn nói muốn đánh chết tôi. Tôi ôm chặt lấy bé, chắc bé ngoài chuyện cái đèn ngủ, thì vẫn có chuyện khác làm bé không vui. Càng ôm chặt bé, bé càng giãy giụa, hò hét. Một lúc sau thấm mệt tôi đề nghị bật điện thoại lên sẽ sáng một chút, bé cũng đồng ý và thiu thiu ngủ thiếp đi.
Trẻ không phải thật sự không yêu chúng ta hay dùng những lời lẽ không hay để nói mẹ, chỉ là bé đang trưởng thành, đang trải qua mọi cung bật cảm xúc, vui có buồn có, thành công rồi thất bại, tôi chỉ có thể làm là ở bên, quan tâm bé. Khi bé hiểu rằng cuộc sống có tích cực cũng có tiêu cực, khi vượt qua được những tiêu cực đó, bé sẽ trưởng thành hơn rất nhiều.
Nếu như những lúc này, tôi lại giáo huấn bé, bé sẽ cảm thấy áp lực hơn, cảm thấy bố mẹ không yêu bé, bé sẽ càng thêm sợ hãi. Một trường hợp nữa là khi bé đang trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ, thăm dò năng lực của ngôn ngữ, đừng để bé gặp những phản ứng quá khích, hãy để bé thuận lợi phát triển. Nếu bé nhận thấy “đánh chết đi” có thể làm tổn thương bạn, bé sẽ thường xuyên sử dụng những câu nói có uy lực như vậy, lúc đó sẽ thành thói quen của bé.
Chúng ta chưa có minh chứng nào về việc nói lý lẽ hay phạt bé thì bé trở nên lễ phép hơn, nhiều người không hiểu hành vi của bé và cảm thấy tổn thương. Ngoài việc thay bé xin lỗi, thì chả còn cách nào tốt hơn.
Giai đoạn này thường không kéo dài.
Có những cha mẹ, yêu cầu con cái phải lịch sự nhưng chưa bao giờ lịch sự với con cái; yêu cầu con cái không được chen ngang, nhưng lại toàn cắt dòng suy nghĩ của bé. Cha mẹ hay yêu cầu bé nhưng chưa bao giờ làm được điều đó. Nếu bé không học được lễ phép từ chúng ta, bé sẽ không trở thành người lễ phép.
Bé Sâu 4 tuổi rất thích chen ngang khi bé khác đang nói chuyện, bất kể người khác đang làm gì, bé cũng không quan tâm, vấn đề này cô giáo rất đau đầu. Bố mẹ cũng hết cách.
Vậy thì nghe bé nói xem, để bé nói thoải mái, đừng cắt ngang bé.
Bé phấn khích nói như vậy là vì cha mẹ hãy cắt lời bé, hoặc không có ai chịu nghe bé. Nếu chúng ta kiên nhẫn lắng nghe bé, bé sẽ dần bỏ thói quen đó. Khi bé nói chuyện, hãy dừng mọi việc đang làm, ngồi xuống ngang tầm với bé, đừng có tùy ý phủ định bé, coi bé như bạn của cha mẹ vậy.
Nguồn: Yêu con thế nào cho đúng (Biên soạn: Thu Hương)
